Chroniąc rośliny w ogrodzie zazwyczaj w największym stopniu skupiamy się na gatunkach jadalnych, tj. drzewach i krzewach owocowych, a także warzywach. To właśnie im poświęcamy najwięcej zasobów (ŚOR) i energii. W rzeczywistości należy chronić każdą zieleń, chociażby po to, by zahamować rozprzestrzenianie się patogenu. Które choroby najczęściej występują w grupie bylin?
Skutki występowania chorób grzybowych u bylin
Choroby grzybowe u bylin powodują obniżenie walorów dekoracyjnych. Oszpecają rośliny sprawiając, że liście przedwcześnie zamierają i opadają. W dodatku roślina słabo kwitnie lub w ogóle nie zakwita. Rzadziej zdarza się, że doprowadzają do śmierci zieleni. Zwalcza się je jednak nie tylko z powyżej wymienionych powodów. Za występowanie najpowszechniejszych chorób odpowiadają polifagi, czyli organizmy, które występują na wielu gatunkach (nierzadko setkach) i różnych grupach zieleni. Niezwalczane mogą przenieść się na cały ogród, w tym drzewa owocowe, krzewy ozdobne, warzywa czy zioła. Dlatego naszym celem jest nie tyle ratunek funkii, jeżówki czy innego gatunku, lecz zniszczenie ogniska choroby.
Parszywa piątka - najpowszechniejsze choroby bylin
- Mączniak prawdziwy – na wierzchniej stronie liści występują wodniste plamy, z upływem czasu przebarwiają się na biało. W początkowej fazie infekcji przebarwienia są słabo widoczne, przypominają osad z twardej wody. Z czasem liście mogą być niemal w całości pokryte białym nalotem, wyglądają jakby zostały polane wapnem do bielenia. Nalot jest filcowaty. Powoduje przedwczesne zamieranie i brązowienie liści. Czasem dochodzi do zamierania pędów. Na mączniaka prawdziwego podatnych jest wiele gatunków bylin. Często poraża płomyki (floksy) i goździki.
- Mączniak rzekomy – choroba znalazła się w zestawieniu trochę na wyrost, gdyż za jej występowanie nie odpowiada grzyb, lecz organizm grzybopodobny. Pomimo podobieństw nazw objawy mączniaka prawdziwego i mączniaka rzekomego są różne. Przy mączniaku rzekomym symptomy są najbardziej widoczne na dolnej stronie liści. Początkowo są to szarozielone, nieregularne, a następnie szarobrązowe plamy. Czasem przybierają fioletową barwę. Wkrótce pojawia się szarawy nalot. Na górnej stronie liści widać jaśniejsze (zielonkawe lub żółtawe) przebarwienia. Patogen doprowadza także do deformacji pędów, nawet do łamania. Ma wpływ na kwitnienie, przy silnym porażeniu roślina może nie wytworzyć kwiatów.
- Szara pleśń – objawy są widoczne na wszystkich nadziemnych organach roślin – od liści po owocostany i nasiona. Na liściach i pędach występują szarobrunatne plamy, z czasem pokrywające się grubym, „mysim” nalotem. Niekiedy nalot jest tak rozrośnięty, że skleja poszczególne liście czy liście z pędami. Porażone pąki kwiatowe i kwiaty brązowieją, następnie zamierają. Miękkie owocostany (np. jagody) gniją. W zaawansowanej fazie infekcji w miejscu puszystego nalotu pojawiają się bardzo drobne, czarne punkty – sklerocja. Służą patogenowi do rozprzestrzeniania się.
- Rdza – na pędach, ogonkach liściowych i liściach pojawiają się drobne, ale liczne pomarańczowe, rude lub miedziane przebarwienia. Na spodniej stronie liści występują żółtawe lub pomarańczowe „brodawki”. To cecha charakterystyczna choroby. Porażone liście przedwcześnie opadają. Rdza często występuje na malwach, chryzantemach i trawach ozdobnych.
- Plamistość liści – choroba jest wywoływana przez różne patogeny, ale niezależnie od tego ma podobny przebieg. To drobne, lecz liczne plamy o ciemnej barwie (bordowej, brązowej, prawie czarnej), raczej bez obwódki. Nie ma widocznego wpływu na rozwój roślin, ale obniża jego walory dekoracyjne. Zazwyczaj tę chorobę zwalcza się przy okazji wystąpienia innych patogenów w ogrodzie.
Wszystkie z powyższych chorób zwalcza się fungicydami. Oprysk zwykle wykonuje się 2-3 krotnie, np. w odstępach 7-10 dniowych, lecz najpierw należy kierować się instrukcjami producenta preparatu. Najmocniej porażone części roślin należy wyciąć i zniszczyć, a narzędzie do cięcia zdezynfekować.
Jak nie dopuszczać do wystąpienia chorób grzybowych u bylin?
Częstym błędem miłośników kwiatów jest zbyt gęste sadzenie. To ułatwia chorobom rozprzestrzenianie się. Jeszcze przed sadzeniem należy „popracować” nad glebą. Powinna być przepuszczalna. Gleby ciężkie, z zalegającą wodą i podmokłe dla większości bylin są szkodliwe, zwiększają ryzyko wystąpienia chorób i gnicia korzeni. Byliny należy przycinać jesienią lub wiosną, a resztki po cięciu utylizować (jeśli zawierają ślady chorób) bądź przeznaczać na nawóz w kompostowniku. Należy zwalczać szkodniki, gdyż ich żerowanie to otwarta furtka dla patogenów, które łatwo wnikają przez uszkodzone tkanki. Profilaktycznie można stosować ekologiczne gnojówki z chwastów. Znaczenie ma także zrównoważone nawożenie. Nie można stosować nadmiernych dawek azotu, co może zwiększać ryzyko uszkodzeń powodowanych przez szkodniki, lecz także choroby. Natomiast przydatne jest podlewanie roślin gnojówką ze skrzypu. Zawiera krzemionkę, która poprawia odporność roślin przez wzmacnianie ścian komórkowych.
[product id="1967","1890","1986","2022"]
O autorze
