Wino, to wyjątkowy trunek, który nie tylko wzbogaca smak potraw, ale również pity z umiarem przynosi wiele korzyści dla naszego zdrowia. Istnieje dość powszechne przekonanie, że aby wydobyć najlepsze walory smakowe z wina, musi ono odpowiednio długo leżakować. Czy aby na pewno jest ono prawdziwe? Czym jest dojrzewanie wina? W jakich warunkach powinno się ono odbywać i jakie wino domowe lub sklepowe właściwie może leżakować? Poznaj sekrety skrywane przez wino długo dojrzewające i daj się oczarować niezwykłej głębi jego smaku!
Dojrzewanie wina: wino im starsze, tym lepsze - czy to prawda?
Już na wstępie warto zaznaczyć, że choć leżakowanie wina jest możliwe, nie każda winorośl w doniczkach lub ziemi posiada sok, cechujący się wystarczającymi właściwościami dojrzewania. Takie odmiany są nie tylko o wiele droższe, ale również cechują się lepszą jakością, a czasem nawet bogatszym smakiem.
Zasadniczo wina możemy podzielić na trzy główne kategorie, warunkujące czas ich dojrzewania:
- wina, które tracą swoje walory smakowe poprzez długi okres leżakowania,
- wina, które utrzymują wysoką jakość nawet podczas nieznacznego leżakowania w odpowiednich warunkach,
- wina, które rozwijają swój smak i zwiększają jakość dopiero po kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu latach.
Do pierwszej grupy należy zdecydowana większość win, które możemy znaleźć na półkach sklepowych, a także klasyczne wino domowe. Ich smak jest najlepszy zaraz po zakupie, a leżakowanie wina z tej kategorii może nie tylko wpłynąć negatywnie na jego jakość, ale również może sprawić, że całkowicie się zepsuje. Takie młode wino nie nadaje się zatem do przechowywania na okres dłuższy niż kilka czy kilkanaście miesięcy.
Druga kategoria z kolei może przysporzyć nieco więcej kłopotów. Należą do niej wina wyższej jakości i choć ich leżakowanie nie jest niewskazane, niesie za sobą pewne ryzyka. Po pierwsze, konieczne jest zapewnienie właściwych warunków - odpowiednia temperatura i wilgotność są kluczowe, aby kilkunastoletnie wino nie straciło swojej jakości. Po drugie, jeśli już przy jakości jesteśmy, warto mieć na uwadze, że długie dojrzewanie wina z tej grupy niekoniecznie zmieni jego smak na lepsze. Wreszcie po trzecie należy pamiętać, że wina z tej grupy nie mogą dojrzewać zbyt długo, gdyż zwyczajnie mogą się popsuć.
Z kolei wyraziste wino dojrzewające często można poznać po jego wysokiej cenie oraz ograniczonej dostępności. Wino dojrzewające nie zawsze będzie nadawać się do spożycia zaraz po zakupie, chyba że decydujemy się na butelki, które leżakowały już minimum kilkanaście lat.
Dlaczego wino dojrzewa?
Proces dojrzewania wina przed trafieniem na półki sklepowe jest niezwykle istotny z punktu widzenia jego smaku, aromatu oraz mocy. Poza naprawdę sporadycznymi wyjątkami wszystkie wina przed trafieniem na półki dojrzewają w odpowiednich warunkach i przez odpowiednio długi czas, wahający się w przedziale od kilku tygodni do nawet kilkudziesięciu lat.
Dojrzewanie wina pozwala przeistoczyć smak winogron zdobiących krzewy owocowe w otrzymywany podczas procesów fermentacyjnych smak wina. Dzięki zachodzącym procesom wzmocnieniu ulega moc trunku, rozwija się jego bukiet smakowy i charakterystyczny aromat. Leżakowanie wina z potencjałem dojrzewania pozwala uwypuklić niepowtarzalny charakter zastosowanych owoców, a nawet kwiatów i ziół charakterystycznych dla konkretnego gatunku.
Proces dojrzewania wina przebiega powoli z udziałem niewielkiej ilości tlenu lub w szczególnych przypadkach bez jakiegokolwiek kontaktu z tlenem z zewnątrz. Zachodzące procesy wpływają na zmianę cząsteczek aromatycznych, dzięki którym trunek staje się bogatszy i znacznie intensywniej oddziałuje na nasze zmysły. Wino domowe długo dojrzewające charakteryzuje się zatem większą szlachetnością i unikalnością niż popularne odmiany kilkuletnie, dostępne w niemal każdym sklepie.
Jakie wino nadaje się do leżakowania?
Wina o tzw. potencjale dojrzewania możemy rozpoznać po kilku cechach, a kluczową rolę w ich określeniu odgrywają zamieszczone na etykiecie informacje. Jeśli poszukujemy odmian, które nadają się do przechowywania w domowych piwniczkach, istotna będzie jak najwyższa zawartość:
- alkoholu,
- cukru,
- kwasów,
- ekstraktu bezcukrowego,
- wolnego kwasu siarkowego.
Jak wspominaliśmy, dojrzewanie wina jest procesem, podczas którego wskutek reakcji chemicznych zmianie ulegają właściwości trunku i to właśnie powyższe parametry odgrywają w nim kluczową rolę. Aby leżakowane wino zachowało jak najlepsze walory smakowe, należy również pamiętać o tym, że:
- niezwykle istotna jest jakość wina - wina tanie, dostępne w większości sklepów w ogóle nie nadają się do dłuższego przechowywania,
- wina czerwone mają o wiele większy potencjał dojrzewania niż białe z powodu dużej zawartości garbników - wyjątek stanowią m.in. wina białe o dużej ilości cukru,
- aby wino mogło leżakować, konieczne jest zwrócenie uwagi na jego korek - musi być nie tylko dobrej jakości, ale również musi być w idealnym stanie bez najmniejszego uszczerbku,
- lepszym wyborem będą wina zamknięte w większych butelkach o pojemności wynoszącej nawet 1,5 litra.
Do leżakowania wina należy podejść z głową i umiarem. Warto pamiętać, że istnieje tylko niewielka grupa o długim potencjale dojrzewania i nie każde wino musi leżakować, by zachwycać swoim bogatym smakiem i aromatem!