Zima to pora roku podczas której ogrodnik może nieco odetchnąć, zaplanować prace i zakupy na kolejny sezon. Co prawda trzeba wykonać trochę prac pielęgnacyjnych na działce, ale jest ich znacznie mniej w porównaniu z wiosną i jesienią. Najwięcej uwagi poświęca się sadowi.
Kalendarz zimowych prac w sadzie
Zimą przeprowadza się najważniejsze cięcie formujące u drzew i krzewów owocowych. Miejsca po cięciu należy posmarować maścią ogrodniczą. Nie wolno wykonywać pracy w czasie dużych mrozów (poniżej – 8ºC). Optymalny termin cięcia drzew ziarnkowych i pestkowych to koniec stycznia do drugiej połowy marca. Porzeczki, agrest i orzech laskowy przycina się od początku stycznia do połowy marca. Malinę można ciąć od końca lutego (zabieg częściej wykonuje się jesienią bądź wiosną). W drugiej części zimy może zajść potrzeba ponowienia bielenia pni i konarów drzew owocowych. Jest to zależne od warunków atmosferycznych – częstotliwości opadów deszczu i śniegu. Jeśli biała substancja została częściowo zmyta z kory, nie jest odpowiednio gęsta, pracę należy przeprowadzić jeszcze raz. Ważne, aby drzewa były chronione przed ranami zgorzelinowymi; szczególnie w lutym, czyli w miesiącu, w którym często panują duże mrozy, a różnice temperatur między dniem i nocą są duże. Grube pnie i konary pokrywa się preparatem do bielenia (wapnem) nanosząc go przy użyciu pędzla. Warto przejść się po ogrodzonym sadzie i sprawdzić szczelność ogrodzenia, a także ewentualne szkody. Zwierzęta mogą próbować sforsować ogrodzenie lub zrobić podkopy. Jeśli podgryzły korę na pniach czy gałązki miejsca ran należy posmarować maścią ogrodniczą (tą samą, której używa się po cięciu). Należy sprawdzić stan osłon i włókniny. Przypominamy: drzewka owocowe poleca się okrywać na zimę włókniną przez pierwsze dwa lata uprawy, aż nabiorą mrozoodporności. Drzewka owocowe lubią być podgryzane zimą przez zwierzęta leśne, dlatego jeżeli sad jest na to narażony, konieczne może okazać się zastosowanie specjalnych siatek ochronnych na młodych sadzonkach. Na początku marca wykonuje się oprysk przeciw kędzierzawości liści u brzoskwini. Termin wykonania pracy oparty jest o fazę rozwoju drzewa – pąki powinny być już nabrzmiałe, na niedługo przed „pękaniem”. W podobnym okresie u śliw wykonuje się oprysk przeciw torbieli. Do zapobiegawczej walki z wymienionymi chorobami grzybowymi wykorzystuje się preparaty miedziowe. Zabieg ochronny przeprowadza się, gdy temperatura powietrza przekracza 6ºC (zimno obniża skuteczność pestycydów).
Kalendarz zimowych prac w ogrodzie ozdobnym
Najważniejszy zabieg wśród zieleni ozdobnej to sporadycznie podlewanie roślin zimozielonych (drzew i krzewów). Zapobiega to suszy fizjologicznej, czyli zjawisku podczas którego roślina traci wodę z zielonych organów na skutek parowania (transpiracja), lecz nie może jej pobrać z zamarzniętej gleby. Problem często dotyczy młodych roślin (chociaż nie tylko) o słabym i płytkim systemie korzeniowym. Rezultatem jest brązowienie igieł/liści, całych fragmentów, a w skrajnych przypadkach usychanie roślin. Jak podlewać rośliny zimą? Trzeba wybrać w miarę ciepłą porę dnia. Najlepiej gdy pogoda jest bezśnieżna. Wodę leje się wolnym strumieniem blisko pni drzew i krzewów. Ważne, aby dobrze wsiąkła. U roślin sprawdza się stan osłon, być może trzeba dołożyć materiału ściółkującego lub poprawić kaptury z włókniny, itd. Nie powinno się usuwać śniegu spod roślin, to naturalna bariera chroniąca korzenie przed mrozem. Usuwa się go natomiast z koron drzew i krzewów zimozielonych, gdyż może powodować wyginanie i łamanie pędów.
Pomagam ptakom przetrwać zimę
Od końca jesieni lub początku zimy aż do wiosny warto dokarmiać ptaki. Regularnie dokłada się pokarm w karmniku. Karmę, a także dozowniki można kupić w sklepie ogrodniczym. Te ostatnie są wygodne, gdyż ograniczają marnowanie i psucie pokarmu. Do dokarmiania ptaków wykorzystuje się nasiona (od zbóż po słonecznik i kukurydzę), orzechy, a także suszone owoce. Przysmakiem dla sikorek jest słonina. Ptakom nie powinno się podawać pokarmu przetworzonego, solonego i przyprawionego. Równie ważne jest częste, nawet codzienne wymienianie wody na świeżą.
Dodatkowe zabiegi pielęgnacyjne w ogrodzie
Warzywa „zimowe” uprawiane w warzywniaku, np. jarmuż i kapustę brukselską przed nadejściem dużych mrozów należy okryć białą włókniną. Czasem przykrywa się je tylko na noc. Od drugiej połowy lutego na domowym parapecie (lub w innym ciepłym i widnym miejscu) warto rozpocząć produkcję rozsady warzyw ciepłolubnych – pomidora i papryki. Można sadzić je do skrzyń, multiplatów lub prowizorycznych pojemników (po jogurtach, serkach, margarynach). W okresie dużych opadów śniegu należy odśnieżać podjazd do domu, ścieżki i chodniki. Warto pamiętać, aby nie usypywać kopców na trawniku. W pewnych warunkach (najpierw umiarkowane ciepło, później mroźne noce) tworzą się z nich czapy śnieżno-lodowe, słabo przepuszczające powietrze. W rezultacie zwiększa się ryzyko wystąpienia chorób grzybowych u trawy, głównie pleśni śniegowej. To jednocześnie powód, aby nie deptać intensywnie zaśnieżonego trawnika. W oczku wodnym, które nie było opróżnione z wody (np. z zimującymi roślinami i rybami) nie można dopuścić do zamarznięcia powierzchni lustra wodnego. Taka sytuacja powoduje niedobór tlenu, który może objawić się m.in. „śnięciem” ryb. Sprawdzonym rozwiązaniem jest stosowanie sztucznego przerębla, np. ze styropianu. Czasem taką funkcję pełni filtr powierzchniowy – skimmer. Dopóki w ogrodzie nie ma dużo pracy warto przystąpić do przeglądu narzędzi. Niektóre, np. motyki, szpadle i sekatory mogą wymagać zaostrzenia. Warto zastanowić się, co jest jeszcze potrzebne. Dla przykładu – w większości przypadków w ogrodach nie wystarczy jeden „uniwersalny” sekator (nie ma takiego). Potrzebny jest sekator jednoręczny kowadełkowy (do cięcia zdrewniałych pędów), jednoręczny nożycowy (co cięcia miękkich fragmentów roślin) oraz sekator dwuręczny (do grubszych gałęzi). Warto postawić na jakość – lepszej klasy narzędzia zazwyczaj są trwalsze i bardziej komfortowe w użytkowaniu. Różnica w trakcie godzinnej czy kilkugodzinnej pracy jest odczuwalna.