Dereń jadalny zyskuje coraz większą popularność w ogrodach przydomowych i na działkach. Wynika to z połączenia jego zdrowych owoców oraz niewielkich wymagań uprawowych. Owoce derenia jadalnego uznawane są za jedne z najzdrowszych rosnących w naszym klimacie, podobnie jak np. jagody goji. Stanowią one bogate źródło witamin A, C i P, flawonoidów oraz mikroelementów, takich jak żelazo, wapń, fosfor, mangan, miedź i cynk. Z tego względu dereń jadalny od lat wykorzystywany jest w diecie oraz domowych przetworach. W tym poradniku wyjaśniamy krok po kroku, jak rozpocząć jego uprawę w ogrodzie.
Sadzenie derenia jadalnego
Dereń jadalny nie jest rośliną wymagającą pod względem podłoża i zazwyczaj dobrze rośnie w większości gleb ogrodowych. Najlepsze warunki zapewniają mu jednak gleby żyzne, próchniczne, przepuszczalne oraz gliniaste, o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym (najlepsze efekty uzyskuje się przy pH 7–7,5). Roślina dobrze radzi sobie również na glebach lekko kwaśnych. Nie toleruje natomiast stanowisk podmokłych, silnie kwaśnych ani zasolonych. Najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub lekko półcienistych, dobrze znosząc także miejsca bardziej wietrzne.
W pierwszych latach po posadzeniu dereń jadalny koncentruje się na rozwoju systemu korzeniowego, dlatego jego wzrost na początku jest powolny. Starsze rośliny źle znoszą przesadzanie, dlatego miejsce docelowe należy wybrać z rozwagą. Rozstaw sadzenia zależy od sposobu prowadzenia i cięcia i najczęściej wynosi około 3–4 m.
Wybór odmiany derenia jadalnego
Odmiany derenia jadalnego różnią się m.in. zawartością cukrów, wielkością i kształtem owoców, plennością oraz kolorem (od czerwonych, przez bordowe, aż po niemal czarne i żółte).
Ciekawymi odmianami są m.in. Basia, polecana na nalewki ze względu na wyraźny, garbnikowy smak, Radost, bogata w antocyjany, oraz Swietljaczok, wyróżniająca się bardzo dużymi owocami.
Chętnie wybierane są także odmiany deserowe o wyższej zawartości cukrów, które lepiej nadają się do spożycia na surowo, takie jak Szafer, Bolestraszycki, Dublany, Korallowyj Marka oraz Egzotycznyj.
Warto wybierać sadzonki szczepione, które zachowują cechy genetyczne i znacznie szybciej wchodzą w owocowanie niż rośliny rozmnażane z nasion. Siewki dają mniejsze owoce i na pierwszy plon trzeba czekać znacznie dłużej. Pierwszych owoców z sadzonek szczepionych można zazwyczaj spodziewać się w ciągu 1–2 lat od posadzenia, w zależności od warunków uprawy.
Zapylanie derenia jadalnego
Dereń jadalny jest gatunkiem w większości obcopylnym, choć niektóre odmiany wykazują częściową samopylność. Pojedyncza roślina może zawiązywać owoce, jednak dla uzyskania obfitszego i stabilniejszego plonowania zaleca się sadzenie co najmniej dwóch różnych odmian.
Termin sadzenia i pierwsze cięcie
Sadzonki derenia jadalnego dostępne są w dwóch formach: w doniczkach oraz z odkrytym korzeniem. Rośliny z odkrytym korzeniem sadzi się wyłącznie wiosną lub jesienią. Po posadzeniu zaleca się skrócenie pędów bocznych o około 1/3 długości. Sadzonki w doniczkach można sadzić przez cały sezon wegetacyjny, również latem i nie wymagają one przycinania po posadzeniu.
Nawożenie
Dereń jadalny nie wymaga intensywnego nawożenia. Wiosną w zupełności wystarczy zastosowanie kompostu, dobrze rozłożonego obornika lub innych nawozów organicznych.
Wysoka odporność
Dereń jadalny jest rośliną odporną na mróz oraz okresowe niedobory wody, szczególnie w starszym wieku. Rzadko porażany jest przez choroby i szkodniki. Kwiaty, mimo bardzo wczesnego kwitnienia, zazwyczaj nie przemarzają i stanowią cenne źródło pożytku dla pszczół oraz innych owadów zapylających.
Cięcie derenia jadalnego
Dereń jadalny nie wymaga regularnego, intensywnego cięcia. Naturalnie buduje rozłożystą koronę. Cięcie ogranicza się głównie do usuwania starych pędów oraz skracania pędów słabo owocujących do 2–3 pąków. Najlepszym terminem na wykonanie cięcia jest okres po kwitnieniu, najczęściej w kwietniu.
Derenia jadalnego można prowadzić w formie krzewu lub niewielkiego drzewa. Docelowa wysokość i szerokość wynosi około 3–5 m, przy czym wzrost jest powolny i rozłożony w czasie. Wysokość można regulować poprzez cięcie. Możliwe jest również formowanie żywopłotu, jednak należy pamiętać, że ogranicza to plonowanie.
Walory ozdobne derenia jadalnego
Dereń jadalny posiada również wysokie walory dekoracyjne. Wczesną wiosną obsypany jest drobnymi, żółtymi kwiatami jeszcze przed rozwojem liści. Następnie pojawiają się błyszczące, zielone liście, które jesienią przebarwiają się na intensywne odcienie żółci, pomarańczu i czerwieni.
Zastosowanie owoców derenia jadalnego
Owoce derenia jadalnego można spożywać na surowo (najlepiej w pełni dojrzałe), a także wykorzystywać do przygotowania nalewek („dereniówka”), dżemów, konfitur, soków, syropów oraz suszu na herbaty. Ciekawą formą przetwórstwa są również tzw. „fałszywe oliwki”, przygotowywane z niedojrzałych owoców kiszonych w solance.
Dereń jadalny należy do najbardziej wartościowych krzewów owocowych uprawianych w naszym klimacie. Jego uprawa jest szczególnie ceniona przez osoby, które poszukują rośliny trwałej, odpornej i niewymagającej intensywnej pielęgnacji.
Sprawdzone sadzonki derenia jadalnego znajdziesz w ofercie drzewka-faworytka.pl.
[product id="499","504","102","1578"]