Byliny do ogrodu leśnego – co wybrać?

Ogród leśny to nie tylko drzewa czy krzewy, które stanowią warstwę podszytu, lecz przede wszystkim wielogatunkowe runo, które tworzą byliny, rośliny dwuletnie czy cebulowe. Wybór bylin do ogrodu leśnego stanowi wyzwanie ze względu na ograniczony dostęp światła, a czasem zwiększone ryzyko suszy. Podpowiadamy, jakie rośliny do cienia i półcienia wybrać, aby ogród będący namiastką lasu był ozdobny przez większość roku.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego warto zdecydować się na ogród w stylu leśnym i jakie daje on korzyści.
• Które byliny okrywowe najlepiej radzą sobie w trudnych warunkach pod koronami drzew.
• Jakie gatunki wybrać, aby zapewnić ogrodowi dekoracyjność od wczesnej wiosny do jesieni.
• Jakie rośliny poradzą sobie w tzw. „suchym cieniu”.
• Jak za pomocą odpowiednich nasadzeń przyciągnąć do ogrodu dziką faunę.

Ogród leśny – dlaczego warto wybrać taki styl urządzania?

Leśny styl urządzania ogrodu ma w sobie coś urzekającego: jest naturalny, „dziki” i harmonijnie wtapia się w otoczenie, zwłaszcza na obszarach wiejskich. W dodatku tętni życiem – to raj dla rodzimej fauny. Jest łatwy do założenia, wystarczy posadzić rodzime drzewa i krzewy, a już po kilku latach uzyskuje się odpowiednią piętrowość i swojskość. Ogród leśny może być kameralny. Można go „zalesić” od strony sąsiada czy ulicy, by zapewnić sobie prywatność. Ograniczenie: rzeczywisty efekt „wow” można osiągnąć jedynie na średnich i dużych działkach. Oczywiście w ogrodzie leśnym warto wprowadzić wszelkie rozwiązania, które przyciągają pożyteczne zwierzęta, np. budki lęgowe, domki dla nietoperzy, budki dla złotooków i hotele dla owadów.

Byliny okrywowe do ogrodu leśnego – co posadzić pomiędzy wysokimi krzewami i drzewami?

W ogrodzie leśnym znakomicie radzą sobie byliny okrywowe. Często sadzi się je bezpośrednio pod koroną drzew. Tworzą niskie kobierce – rozrastają się głównie wszerz. Dzięki nim jest elegancko i pięknie, a ogranicza się rozrastanie chwastów (np. podagrycznika czy pokrzywy).

Barwinek pospolity (Vinca minor) to jedna z najpraktyczniejszych propozycji do obsadzania takich „trudnych” miejsc. Raz – jest zimozielony, a więc ozdobny przez cały rok. Ogranicza „szarugę” w czasie bezśnieżnej pogody. Dwa – tworzy bardzo gęste kępy i po kilku czy kilkunastu latach całkowicie zadarnia dany teren. Trzy – atrakcyjnie kwitnie w okresie wiosennym.

Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans) w czasie kwitnienia przyciąga chmary zapylaczy. Szczególnie duże walory dekoracyjne posiada odmiana 'Burgundy Glow'. Jej liście początkowo są purpurowe, następnie przebarwiają się na zielono-biało. Warto pamiętać, że odmiana ma nieco większe wymagania świetlne od typowego gatunku. Uprawia się ją w miejscach o dużej ilości światła rozproszonego.

„Obowiązkową” rośliną jest kopytnik pospolity (Asarum europaeum), często spotykany w polskich lasach. Łatwo można go rozpoznać po charakterystycznym kształcie błyszczących liści, które kojarzą się z kopytami. W bardziej widnych miejscach, np. pomiędzy trawnikiem a linią drzew czy krzewów warto posadzić konwalię majową (Convallaria majalis). Bylina co prawda poradzi sobie w głębszym cieniu, ale wtedy słabiej kwitnie, a to jej największy atut!

Uprawa runianki japońskiej (Pachysandra terminalis) to nieco odejście od kanonu uprawy gatunków rodzimych, ale w ogrodzie leśnym (w przeciwieństwie do naturalistycznego) można przymknąć na to oko. Dobrze komponuje się z powyżej wymienionymi bylinami cienia tworząc bardziej zróżnicowane, zielone „dywany”.

Tych bylin nie może zabraknąć w ogrodzie leśnym!

W ogrodzie warto uprawiać różne gatunki zawilców: od zawilca gajowego (Anemone nemorosa), który kwitnie wiosną, jeszcze przed rozwinięciem liści u drzew i krzewów po zawilca mieszańcowego (Anemone hybrida) kwitnącego późnym latem i jesienią. Dzięki nim ogród leśny jest ozdobny w „newralgicznych” okresach, gdy flora budzi się do życia, bądź przygotowuje do zimowego spoczynku. Ponadto warto posadzić różne gatunki paproci, najlepiej te naturalnie występujące w Polsce. Z drobnych bylin „robotę robią” przylaszczki (Hepatica), a także rośliny cebulowe kwitnące wczesną wiosną (od krokusów po sasanki).

Co jeszcze warto posadzić w ogrodzie leśnym?

W bardziej słonecznych i suchych miejscach, np. przed zadrzewieniami dobrze sprawdzają się dziewanny (Verbascum). Są wysokie, piękne i w zasadzie radzą sobie bez naszej ingerencji. Jeśli nie trzymamy się ściśle „naturalnego” runa leśnego można posadzić popularne byliny cienia, np. funkie (Hosta) i żurawki (Heuchera). Są na tyle zróżnicowane (mnogość odmian), że można stworzyć atrakcyjne kompozycje, np. przy ścieżkach wyłącznie z tych gatunków. W trawiastej części ogrodu leśnego (nawet w łące kwietnej imitującej polanę) warto uprawiać bodziszki (Geranium) i języczki wąskogłówkowe (Ligularia stenocephala).

Tabela – zestawienie najlepszych bylin do ogrodu leśnego

Gatunek rośliny	Stanowisko	Główna zaleta	Termin kwitnienia / Ozdobność
Barwinek pospolity	Cień / półcień	Zimozielony, gęsto zadarnia podłoże	III–V (fioletowe, białe kwiaty)
Dąbrówka rozłogowa	Półcień	Miododajna, efektowne liście	V–VI (niebieskie kwiaty)
Kopytnik pospolity	Głęboki cień	Rodzimy gatunek, błyszczące liście	Ozdobny z liści
Konwalia majowa	Półcień / jasny cień	Piękny zapach, szybko się rozprzestrzenia	V
Zawilec gajowy	Cień / półcień	Kwitnie zanim drzewa wypuszczą liście	III–IV
Bodziszek korzeniasty	Suchy cień	Wyjątkowo odporny na brak wody	V–VI
Funkia (Hosta)	Cień / półcień	Bardzo dekoracyjne, duże liście	VI–VIII (kwiaty), cały sezon (liście)
Paprocie rodzime	Cień	Naturalny, dziki pokrój, pierzaste liście	Ozdobny z liści
Dziewanna	Słońce	Wysoka, odporna na suszę, dla zapylaczy	VI–VIII
Języczka wąskogłówkowa	Półcień (wilgotny)	Przyciąga wzrok	VII–VIII

 

FAQ: Ogród leśny – projektowanie, rośliny i pielęgnacja

Co posadzić w suchym cieniu pod drzewami?

Suchy cień to jedno z najtrudniejszych stanowisk. W takich warunkach radzi sobie niewiele gatunków: bodziszek korzeniasty, epimedium, brunnera wielkolistna oraz turzyce (np. Morrowa i oszimska). Rośliny wykazują dużą tolerancję na brak wilgoci i konkurencję ze strony krzewów oraz drzew.

Jakie drzewa są najlepszą bazą dla ogrodu leśnego w Polsce?

Stawia się na rodzime gatunki, a dobiera je do stanowiska. Dla przykładu w miejscach suchych bardzo dobrze radzi sobie sosna pospolita, brzoza brodawkowata (i inne), głóg jednoszyjkowy, głóg dwuszyjkowy, jarząb pospolity i klon polny. W miejscach wilgotnych lepiej posadzić wierzby, jesion wyniosły, olsze i topole.

Czy ogród leśny jest trudny w utrzymaniu?

To jeden z najłatwiejszych ogrodów do utrzymania. Drzewa i krzewy raczej nie wymagają cięcia, co najwyżej sporadycznego podlewania. Trawnika jest mało, a często zastępuje się go roślinami okrywowymi bądź łąką kwietną. W rezultacie ogród jest idealny dla osób zapracowanych, a ponadto warto go zakładać na rzadziej odwiedzanej działce, np. letniskowej.

Jakie rośliny cebulowe wybrać do ogrodu pod drzewami?

Najlepiej sprawdzają się rośliny cebulowe kwitnące zanim drzewa i krzewy wykształcą liście. Często stawia się na przebiśniegi, krokusy, ranniki zimowe i cebulice.

Jak przyciągnąć zwierzęta do ogrodu leśnego?

Ogród leśny sam w sobie jest enklawą dla dzikiej przyrody, m.in. drzewa i krzewy zapewniają schronienie, a niektóre gatunki także pokarm. Dodatkowo zwierzęta można przyciągnąć przez uprawę roślin miododajnych, montaż budek lęgowych, uprawę dzikich krzewów owocujących jesienią, montaż domków dla nietoperzy, zostawianie jesienią kopców dla jeży i wiele innych działań.

Sprawdź również:

Co zamiast trawnika? TOP10 najlepszych roślin okrywowych do cienia i pełnego słońca

Najlepsze rośliny wieloletnie na obwódki

Co posadzić na terenie podmokłym? Ogród bagienny też może być piękny!

[product id="1386","1877","1988","1967"]

O autorze

Michał Mazik

Specjalista ds. roślin. Absolwent ogrodnictwa na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie. Autor kilkudziesięciu książek branżowych, w tym „Zioła w kuchni” i „Zdrowie z ogrodu”. Łączy wiedzę teoretyczną z praktyką ogrodniczą.