W sklepach, na bazarkach czy miejskich targowiskach znaleźć można dziwnie wyglądające owoce, o jeszcze dziwniejszej nazwie. Co to takiego? To oczywiście owocowe hybrydy, które, choć stanowią dzieło rąk ludzkich, to jednak są wynikiem naturalnego zapylenia. Pozwalają wyhodować odmiany o mile widzianych cechach uprawowych, gwarantujących, chociażby obfite plony czy odporność na szkodliwe warunki. Co powinieneś wiedzieć o owocowych hybrydach?
Co to są owocowe hybrydy?
Owoce hybrydowe powstają w wyniku skrzyżowania dwóch odmian danej rośliny. Ma to na celu stworzenie takich nasion, których plony będą odznaczać się wieloma pozytywnymi cechami. W konsekwencji zapewnią hodowcy obfitsze zbiory, lepszą odporność na szkodliwe czynniki i większe powodzenie uprawy. Dla przykładu jedna odmiana wiśni może być bardziej wytrzymała na ataki szkodników, podczas gdy z nasion innej odmiany uzyskamy dorodniejsze i smaczniejsze owoce. Takie odmiany krzyżuje się, aby uzyskać zbiory posiadające cechy dwóch odmian, czyli duże i odporne owoce, którym niestraszne choroby i inne szkodliwe czynniki zewnętrzne.
Jak powstają genetycznie modyfikowane owoce?
Jak wygląda etap tworzenia genetycznie modyfikowanych owoców? Jak się okazuje, cały proces jest długi, żmudny, złożony i skomplikowany. Aby wytworzyć szczep hybrydowy, konieczna jest wnikliwa znajomość roślin i umiejętność dobierania tych, które mają pożądane cechy. Do ich skrzyżowania potrzebne są osobniki żeńskie i męskie, choć nie brakuje osób podejmujących eksperymenty wykorzystujące rośliny hermafrodytyczne.
Kolejnym krokiem jest zapylenie rośliny o cechach damskich, aby wytworzyła nasiona posiadające cechy żeńskie i męskie, które następnie będą służyły do stworzenia i wysiania hybryd owocowych. Czy to koniec pracy? Niestety nie, ponieważ zadaniem plantatorów jest utrwalenie fenotypu danej rośliny poprzez wysianie i rozmnożenie kilku pokoleń nowego gatunku. Dopiero w momencie, kiedy uzna się, że wykazuje on cechy powtarzalności pokoleniowej, może być wprowadzony do powszechnej sprzedaży.
Jakie hybrydy krzewów i drzew owocowych warto mieć w swoim ogrodzie?
Hybrydyzacja, czyli tworzenie owoców hybrydowych jest swego rodzaju ingerencją genetyczną, dzięki której można zyskać niezliczoną ilość odmian hybrydowych różniących się wyglądem, smakiem czy innymi walorami. W obliczu tak dużej różnorodności warto jednak postawić na sprawdzone szczepy, które wśród ogrodników cieszą się szczególną popularnością. Jakie hybrydowe drzewa i krzewy warto zaprosić do swojej przydomowej przestrzeni?
1. Malinojeżyny
Malinojeżyna jest krzewem owocowym pochodzącym ze Szkocji. Powstała w wyniku połączenia maliny właściwej z jeżyną krzewiastą. W Polsce nie cieszy się dużą popularnością, mimo że obfituje w duże, atrakcyjne owoce, o szerokim zastosowaniu konsumpcyjnym (doskonale smakuje na surowo, ale również jako dodatek do sałatek, deserów, kremów, ciast i dżemów). Wszystko ze względu na małą mrozoodporność oraz wysokie wymagania uprawowe.
2. Śliwomorela
Godną zainteresowania jest także śliwomorela flavor supreme, która stanowi połączenie japońskiej śliwy oraz moreli. Idealnie nadaje się do upraw amatorskich. Jej owoce są słodkie, soczyste, a miąższ aromatyczny i czerwony. Pierwsze krzyżówki śliwomorel były tworzone w USA, przez profesjonalnych hodowców.
3. Świdośliwy
Kolejnym krzewem owocowym jest świdośliwa. Jej owoce pokryte są czarnym lub ciemnofioletowym kolorem, w smaku przypominającym borówkę, a wyglądem miniaturowe jabłko. Uprawa jest łatwa jak w przypadku aronii. Świetnie smakują zarówno w konsumpcji bezpośredniej, jak i w formie przetworów. Uprawa świdośliwy nie jest kłopotliwa, dlatego chętnie gości w polskich ogrodach. Świdośliwa powstała w wyniku naturalnej hybrydyzacji. Prace nad tym gatunkiem nie były nawet planowane.
4. Malinotruskawka
Malina ponętna, zwana również malinotruskawką to krzew owocowy, który z rok na rok zyskuje coraz większe grono zwolenników. Smakuje jak truskawka z nutą maliny i morwy. Dzięki chropowatej powierzchni sprawia ciekawe wrażenie podczas jedzenia. Nadaje się do uprawy bezpośrednio w gruncie, jak i w pojemnikach — na balkonie i tarasie. Malinotruskawka w donicy dorasta do 1 m wysokości i może być wykorzystywana w roli niskiego żywopłotu. Gatunek ten odnaleziony został na terenie lasów Japonii. Podobnie jak w przypadku świdośliw, hybrydyzacja była naturalna. Nazwę otrzymała wyłącznie ze względu na smak. Tak naprawdę, gatunkowo bliżej jest jej do jeżyn.
Hybrydy owocowe a GMO - jaka jest różnica?
Hybrydy owocowe są często mylone z tak kontrowersyjnymi ostatnio organizmami modyfikowanymi genetycznie (GMO). Czy jest między nimi jakakolwiek różnica? Otóż tak! Owoce hybrydowe powstają na skutek naturalnego procesu zapylania, w którym łączy się różne gatunki i odmiany. Z kolei GMO, czyli organizmy transgeniczne są wynikiem sztucznych krzyżowań i stosowania rozmaitych rekombinacji obejmujących najnowocześniejsze techniki inżynierii genetycznej, do jakich dochodzi w warunkach laboratoryjnych.
Najprościej mówiąc, owocowe hybrydy nie są tym samym, co GMO. Co więcej, ich spożywanie nie jest szkodliwe dla organizmu. Ich wytwarzanie odbywa się bez jakiejkolwiek ingerencji w DNA rośliny. A zatem są całkowicie bezpieczne dla człowieka.
Jak pielęgnować hybrydowe drzewa i krzewy?
Czy krzewy i drzewka owocowe z upraw hybrydowych wymagają jakiejś starannej pielęgnacji? Czy ich hodowla w znaczący sposób odbiega od upraw niehybrydowych? Jak się okazuje – nie, ponieważ owoce z obu plantacji wymagają stosowania tych samych zabiegów pielęgnacyjnych. Podlewanie, nawożenie i przycinanie to podstawowe czynności, o których musi pamiętać każdy właściciel owocowych hybryd.
Owocowe hybrydy umożliwiają uprawę wielu różnych odmian danej rośliny, przy czym każda z nich może wykazywać inny stopień wrażliwości na warunki otoczenia. Uprawy hybrydowe po to krzyżują różne gatunki danej rośliny, aby uzyskać bardziej obfite plony, które dodatkowo wykazywać się będą odpornością na działanie czynników zewnętrznych. Warto jednak podkreślić, że nie są tym samym, co GMO, czyli sztucznie tworzone gatunki wykorzystujące techniki klonowania genów. Hybrydy to najogólniej mówiąc dwie rośliny, które zostały połączone na skutek zapylenia.