Dereń jadalny jest rośliną sadowniczą, która po latach zapomnienia zaczyna wychodzić z cienia. Docenia się jej walory ozdobne oraz owoce – bogate w składniki odżywcze, a przy tym uniwersalne w kuchennym zastosowaniu. Jak wygląda dereń jadalny? Jakie posiada właściwości? Co to jest dereniówka? O tym wszystkim dowiesz się po lekturze naszego artykułu!
Czym jest dereń jadalny?
Co to jest dereń? Mianowicie to krzew owocowy, który w polskich ogrodach jest chętnie uprawiany również jako roślina ozdobna. Po odpowiednim uformowaniu, może być także niewielkim drzewem. Zakwita wczesną wiosną. I mimo wczesnego kwitnienia, jego kwiaty są o dziwo dobrze odporne na wiosenne przymrozki, i rzadko kiedy przemarzają. Jego majestatyczne, żółte kwiatostany w formie baldachów przyciągają wiele pszczół (jest miododajny) oraz innych, pożytecznych owadów. Pod koniec lata wydaje owoce o słodko-kwaśnym i cierpkim smaku, które ceni się zarówno ze względu na walory lecznicze, jak i kulinarne. Jesienią jego liście zaczynają się przebarwiać, tworząc ogrodowy spektakl kolorów.
Dereń jadalny – owoce
Dereń jadalny imponuje nie tylko wyglądem, ale również owocami, które wykazują wiele cennych dla zdrowia właściwości leczniczych. Ich drogocenne działanie znane jest od wieków i chętnie wykorzystywane w medycynie naturalnej. Jak wyglądają owoce derenia? Są niewielkie (średnica około 2 cm) i podłużne. Dojrzałe przyjmują kolor krwistoczerwony, a nawet bordowy. Istnieje również odmiana derenia jadalnego o żółtych owocach, wyglądem przypominająca małą gruszkę. Obie są równie wartościowe, stąd też cieszą się bogatym zastosowaniem.
Czy każdy dereń jest jadalny?
Czy są derenie niejadalne? Tak. Wśród niejadalnych gatunków derenia można wyróżnić odmianę Kousa. Z kolei dereń świdwa o granatowo-czarnych owocach jest trujący dla człowieka (choć przez ptaki i małe ssaki chętnie spożywany).
Dereń jadalny – właściwości lecznicze i prozdrowotne
Owoce derenia jadalnego stanowią nieocenioną skarbnicę witamin i składników mineralnych. Są źródłem witaminy A, C, P oraz żelaza, potasu, cynku, miedzi, manganu, wapnia i fosforu. Zawierają również inne substancje potrzebne do prawidłowego funkcjonowania, jak: beta-karoten, polifenole, flawonoidy czy kwasy organiczne. Podobnie jak jagoda goji czy rokitnik, dereń jadalny należy do prozdrowotnych owoców.
Bogate właściwości derenia jadalnego wykazują szeroki zakres działania na wiele chorób i dolegliwości. Niegdyś był wykorzystywany jedynie do łagodzenia problemów układu pokarmowego, objawów przeziębienia czy infekcji układu moczowego. Dziś, dzięki licznym badaniom, stosowany jest także w przypadku biegunek oraz jako środek wspomagający przemianę materii. Dzięki dużej zawartości żelaza, owoce derenia jadalnego leczą anemię i jej objawy, takie jak: zajady w kącikach ust, bóle głowy, zmęczenie, bladość skóry. Ponadto wykazuje właściwości przeciwzapalne i ściągające. Zabezpieczają przed rozwojem bakterii i grzybów z rodziny Candida, a także zwalcza wolne rodniki.
Jak stosować owoce derenia w kuchni?
Możliwości na wykorzystanie derenia w kuchni jest bardzo dużo. Niewątpliwie jego najcenniejszą częścią są owoce, które doskonale sprawdzają się przy robieniu przetworów (polecaną odmianą jest dereń jadalny Świetljaczok, przede wszystkim ze względu na duże owoce). Dereń jadalny nadaje się do dżemów, konfitur, soków, kompotów, likierów czy nalewek. Można go również wykorzystać do kiszenia, uzyskując tym samym tzw. polskie oliwki. A po przemrożeniu spożywać na surowo. Owoce derenia świetnie nadają się do suszenia, zarówno jako zdrowa przekąska między posiłkami, jak i dodatek do herbatki.
Dereniówka — zdrowa i wykwintna nalewka
Nalewka z derenia jadalnego, przez wielu nazywana również królową nalewek cieszy się wśród smakoszy naturalnych trunków dużą popularnością. Znana już była na dworach i w pałacach. Niegdyś rozkoszowała podniebienia osób o szlacheckim pochodzeniu, dziś jest na wyciągnięcie ręki dla każdego. Nalewka z derenia kusi pięknym zapachem, kolorem oraz słodko-cierpkim smakiem. Jej zrobienie nie jest niczym skomplikowanym. Wystarczy 1 kg owoców, 500 ml spirytusu i 500 g cukru.
Przygotowanie
Owoce (np. derenia jadalnego Juliusz) wystarczy umyć i umieścić w dużym słoju, a następnie zalać alkoholem i odstawić na 1,5 miesiąca (im dłużej, tym lepiej). Po tym czasie alkohol zlewamy, a owoce zasypujemy cukrem i odkładamy na kilka dni w ciepłe miejsce. Gdy puszczą sok, mieszamy je z alkoholem i odstawiamy na kolejne 1,5 miesiąca. Potem przelewamy do butelek.
Konfitura z derenia jadalnego
Co można zrobić z derenia oprócz nalewki? Równie ciekawą propozycją jest konfitura. Jej słodko-kwaśny smak doskonale smakuje jako dodatek do mięs i serów. Do jej przygotowania potrzebujesz 2 kg wydrylowanych owoców (może być dereń jadalny Raciborski (szczepiony) w donicy), 2 szklanki wody oraz 2 kg cukru. Z wody i cukru sporządź syrop, którym zalejesz derenie. Całość doprowadź do zagotowania i trzymaj na ogniu około 5 minut. Odstaw na jedną dobę. Następnego dnia przesmaż owoce na małym ogniu, aż zrobią się szkliste i przełóż do słoików. W celu otrzymania gęstej konfitury dodaj sztuczny zagęszczacz lub gruszki (na 2 kg owocu około 500 g gruszek).
Sok z derenia jadalnego
Zastanawiasz się, co zrobić z derenia jadalnego? Spróbuj pysznego soku, którym wzbogacisz smak herbatki lub spożyjesz do obiadu bez rozcieńczenia. A po dodaniu żel-fixu uzyskasz smaczną galaretkę dereniową. Do jego przyrządzenia potrzebujesz 3 l wody, 1 kg owoców oraz 0,5 kg cukru.
Przygotowanie:
- Owoce derenia zalej wodą, doprowadź do wrzenia i odstaw na dobę.
- Następnego dnia odlej sok i zagotuj. Zalej nim owoce i odstaw na dwie doby.
- Po upływie wymaganego czasu czynność powtórz.
- Po 5 dniach od rozpoczęcia sok odcedź i gotuj przez 9 minut. Dodaj cukier, zagotuj i gorący przelej do butelek lub słoików.
Kiszony dereń — polskie oliwki
Niektórzy uprawiają dereń jadalny, aby następnie przyrządzić z jego owoców substytut oliwek. I choć określa się je "fałszywymi”, w gruncie rzeczy smakują wręcz identycznie. Ważne, aby do kiszenia używać twardych, zielonych, niedojrzałych i najlepiej dużych owoców, bo tylko takie najlepiej będą imitowały smak prawdziwych oliwek.
Składniki:
- 500 g derenia
- 4-5 łyżek soli
- 1 l wody
- dowolne dodatki, np. czosnek, oliwa z oliwek
Przygotowanie:
- Sól i wodę doprowadź do wrzenia.
- Owoce derenia umieść w słoiku (wraz z opcjonalnymi dodatkami).
- Całość zalej gorącą solanką i odłóż w ciemne miejsce na co najmniej 2 tygodnie (im dłużej, tym lepiej)
Jak zrobić kompot z derenia?
Z owoców derenia (może być dereń jadalny Bolestraszycki (szczepiony) w donicy) przygotowuje się także smaczny kompot na zimę.
Składniki:
- 1 kg owoców derenia
- 0,75 l wody
- 250 g cukru
Przygotowanie:
- Z wody i cukru przygotuj syrop.
- Gorącym zalej owoce umieszczone uprzednio w słoikach.
- Zamknij i pasteryzuj 25 minut.
Dereń jadalny jest coraz bardziej docenianym krzewem owocowym. I to nie tylko ze względu na walory estetyczne, ale również zdrowotne. Niweluje wiele przykrych dolegliwości i chorób. Znajduje wszechstronne zastosowanie w kuchni. A do tego, jest łatwy w uprawie, gdyż nie wymaga zbyt wiele uwagi.