Jagoda Goji (Lycium barbarum), inaczej kolcowój szkarłatny, należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae). Jest to krzew owocowy dorastający do ok. 180-300cm wysokości. Jej gałęzie są pokryte małymi, ok. 2cm kolcami. Do Europy przywędrowała z Azji w XVII wieku. Dawniej występowała głównie w północnowschodnich Chinach, gdzie używano jej w tradycyjnej medycynie ludowej. Określano ją tam jako "owoc długowieczności". Według starożytnych chińskich manuskryptów owoce goji uspokajają duszę, wzmacniają ciało, przedłużają życie i chronią przed chorobami. Obecnie należy do grupy owoców superfruits oraz superfoods.
Sadzenie i nawożenie
Jagodę goji powinno się posadzić w stanowisku słonecznym. Termin sadzenia przypada na wiosnę, jesień i nawet lato, w przypadku roślin z doniczek. Urośnie w większości zwykłych gleb w ogrodzie, choć nie lubi podłoża gliniastego, podmokłego i ciężkiego. Zaleca się użyć ziemi o pH = 8,2-8,6, najlepiej z dodatkiem perlitu. Są to krzewy samopylne, czyli nie wymagające innych odmian w pobliżu do owocowania. Warto jednak wybrać dwie różne odmiany, aby zwiększyć nieco plon. Odległość między sadzonkami przy sadzeniu powinna wynosić ok. 2m. Aby wspomóc zdrowotność rośliny oraz jej owocowanie, nie należy zapominać o nawożeniu. Jagode goji można nawozić ekologicznie. Może być to np. kompost, biohumus lub obornik. To jej w zupełności wystarczy. Nawożenie powinno się przeprowadzać co wiosnę, w maju.
Uprawa i zabezpieczenie na zimę
Jagoda goji jest wytrzymała na mróz(-26'C), choroby i zanieczyszczenia powietrza. Dojrzewające owoce lubią zjadać ptaki, poleca się więc wtedy wykonać siatki. Starsze krzewy dobrze znoszą także susze. Może rosnąć praktycznie na terenie całego kraju bez okrywania, poza obszarami z najniższą strefą mrozoodporności, tam warto okrywać krzew co roku. Wyjąkiem są także młode krzewy, które zaleca się odpowiednio zabezpieczyć na pierwszą zimę/dwie. Usypuje się wtedy kopczyk z ziemi o wysokości ok. 30cm nad korzeniami, ochroni on korzenie. Pędy owija się wtedy włókniną, na uprzednio przywiązanej roślinie do podpory. Wiosną należy rozgarnąć kopczyk i zdjąć włókninę.
Odmiany
Oryginalne odmiany zazwyczaj są bardziej wartościowe od dzikich. 'Big Berry' ma duże owoce, natomiast 'Sweet Berry' wyróżnia się dużą zawartością cukrów spośród wszystkich odmian. Do nabycia w sklepie drzewka-faworytka.pl
Cięcie
To jest najważniejszy element uprawy jagody goji, ponieważ nie przycinana przestanie owocować, lub będzie owocować słabo. Silnie rośnie i zagęszcza się. Dlatego co roku należy koniecznie ją przycinać. Jagoda goji owocuje na pędach jednorocznych. Od momentu przycięcia za rok będą już owoce, na nowo wykształconych odrostach. Na starszych pędach owocuje słabiej, dlatego warto je stopniowo wycinać, tuż przy ziemi.
1. Pierwsze przycięcie na młodych sadzonkach wykonuje się zawsze wiosną, nawet od razu po zasadzeniu. Jesienią powinno się poczekać z pierwszym przycięciem do najbliższej wiosny. Sadzonkę pobudza się wtedy do wytworzenia większej ilości gałęzi. Wystarczy skrócić pędy o 1/3 długości. Takie cięcie wykonuje się przez ok. 2-3 lata od posadzenia.
2. Nadszedł czas na zbiór owoców. Od tej pory należy przycinać jagodę goji po zbiorach. Krzew musi być dobrze oświetlony. Większość długich pędów po zakończonym owocowaniu należy wyciąć tuż przy ziemi, a część z nich trzeba skrócić(za rok pojawią się tam owoce, na nowo wypuszczonych przyrostach). Pamiętać należy, że takie cięcie wykonuje się dopiero po zbiorach. Najstarsze, zgrubiałe pędy należy wyciąć tuż przy samej ziemi, one zagęszczają jedynie niepotrzebnie krzew. Warto wycinać gałązki które zaczynają się na siebie mocno pokładać, mniej więcej w miejscu, od którego to zjawisko występuje. Najniżej położone gałązki też trzeba wyciąć.
Warto wyciąć gałązki krzyżujące się, zbyt zagęszczone i mocno pokładające się na sobie. Nie należy dopuścić do zbyt długich oraz pokładających się pędów, ponieważ goja owocuje na końcach, podobnie jak niektóre wiśnie. Jagoda goji rozmnaża się poprzez odrosty korzeniowe z ziemi.
Podpory
Roślina ta wytwarza pokładające się pędy, które stanowią ciężar. Dlatego jagode goji uprawia się przy dwóch podporach, rozłożonych co 2m, oraz przywiązanych do nich dwóch drutach.
Kwiaty, termin zbioru i niedojrzałe owoce
Jagoda goji kwitnie fioletowymi, miododajnymi kwiatami o dzwonkowym kształcie, od czerwca do jesieni. Owoce dojrzałość zbiorczą osiągają w październiku. Niedojrzałymi owocami można się zatruć. Dlatego warto zbierać owoce które opadły, lub trząsnąć krzewem, aby opadły samoistnie, takie owoce nadają się do spożycia. Dojrzałe owoce to też takie, które odrywają się bez najmniejszych problemów. Pierwszych owoców można spodziewać się po ok. 2-3 latach, wtedy wielkość plonu wynosi ok. 1kg owoców. Większych zbiorów dokonuje się po 4-5 latach.
Właściwości owoców
Jagoda goji ma takie związki jak: aminokwasy, nienasycone kwasy tłuszczowe, witaminy (B6, B2, B1, C, E), karoteny, polisacharydy, betaina, fizalina i składniki mineralne (żelazo, cynk, potas, selen, wapń). Zawierają także antyoksydanty które zmniejszają ryzyko nowotworów, np. polifenole, flawonoidy. Owoce goji smakują podobnie jak żurawina, nieco bardziej cierpko.
W dawnej medycynie były stosowane jako środek tonizujący. Wspierały walkę z chorobami serca, płuc, nerek i wątroby, a także z dolegliwościami reumatycznymi. Owoce goji oczyszczają krew z toksyn, poprawiają wzrok, obniżają cukier we krwi, wzmacniają mięśnie, kości i wątrobę. Dla osób borykających się z zaburzonym trawieniem to świetna alternatywa, ponieważ wspierają funkcjonowanie żołądka. Poprawiają także odporność, pamięć i zwiększają libido.
Specjaliści z oftalmologii i żywienia z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davos (USA) udowodnili, że regularnie spożycie jagód goji może zapobiegać lub spowalniać choroby oczu, m.in. zwyrodnienia plamki żółtej, ujawniającej się po 50 roku życia.
Badania naukowe in vitro wskazują, że zawarte związki mineralne w jagodach goji mogą pomóc w walce z nowotworami jak: rak okrężnicy, prostaty, wątrobowokomórkowy, piersi, żołądka.
Li Qingyuna był chińskim zielarzem, którego dieta opierała się na jagodach Goji. Według legend dożył 256 lat. Niestety, nie wiadomo ile jest w tym prawdy. Warto sugerować się naukowymi dowodami, a one mówią, że jagoda goji rzeczywiście jest zdrowotna.
Zastosowanie w kuchni
Jagody goji najlepiej smakują na surowo. Wykonuje się z nich kompoty, dżemy czy sok. Suszone owoce można dodawać do herbat, musli oraz różnych wytrawnych dań, np. ryżu, kurczaka, wołowiny i zup.
Dlaczego jagoda goji nie owocuje lub owocuje słabo?
Możliwe przyczyny:
- Brak przycinania,
- Brak nawożenia lub przenawożenie,
- Młody wiek sadzonki(owocuje po 2-3 latach),
- Słaba gleba lub o nieodpowiednim pH(np. zbyt kwaśna),
-Mało słoneczne stanowisko,
Inne powody to np. pędraki w ogrodzie.
Jagoda Goji jest chętnie wybierana ze względu na swoje właściwości zdrowotne. Jej uprawa nie jest trudna, jak może się wydawać. Najważniejszym elementem jest jednak odpowiednie przycinanie.