Grusza jest chętnie wybieranym drzewkiem owocowym do domowego ogrodu czy sadu. Nie należy bowiem do grupy szczególnie wymagających w uprawie roślin, za to pozwala cieszyć się smacznymi owocami, które zarówno świetnie smakują w konsumpcji bezpośredniej, jak również w przetwórstwie. Czasami jednak może zdarzyć się, że zostanie zaatakowana przez wyjątkowo groźną chorobę grzybową. To rdza gruszy, która choć łatwa do zdiagnozowania, to trudniejsza okazuje się w zwalczaniu. Jak zatem zapobiegać chorobie? Jakie opryski wykonać, aby zmniejszyć straty?
Rdza gruszy – co to za choroba?
Najprościej mówiąc, rdza gruszy jest chorobą grzybową powodowaną przez Gymnosporangium sabinae (nagoć sawinową), która rozwija się na dwóch roślinach. Jej żywicielem nie jest wyłącznie grusza (rzadziej głóg, jarzębina, pigwa i irga), ale również jałowiec sabiński, którego obecność w przydomowym ogrodzie zwiększa prawdopodobieństwo występowania choroby (jałowce często chorują na rdzę jałowca). Grzybowi sprzyjają również pewne warunki pogodowe. Mowa oczywiście o mroźnych zimach, zimnej wiośnie, deszczowym lecie czy wietrznej aurze.
Charakterystyczne objawy rdzy gruszy
Pierwsze symptomy świadczące o występowaniu choroby są zauważalne wczesną wiosną na młodych liściach gruszy (wtedy jest najlepszy czas na podjęcie działań mających na celu jej wyeliminowanie). Są to niewielkie, pomarańczowe plamy zlokalizowane na górnej części liści – zazwyczaj w odcinku korony, które skrupulatnie powiększają się, przybierając wygląd jaskrawo pomarańczowych narośli i wypustek (na spodniej części liśnia), na których tworzą się żółte zarodniki. Miejsce porażenia liści jest zgrubiałe i twarde, przy czym same narośla wewnątrz są gąbczaste. Jeśli nie zostaną podjęte radykalne kroki mające na celu zwalczenie choroby, spowoduje to przedwczesne opadanie liści i osłabienie drzewka owocowego, skutkując jego gorszym owocowaniem (i plonowaniem w kolejnym roku). Co ważne, porażone owoce, nawet jeśli pojawią się w wyraźnie zmniejszonej ilości, i tak nie będą nadawały się do spożycia.
Rdza gruszy może dotykać nie tylko liście. Zdarza się, że poraża również ogonki liściowe i pędy, przyjmując wygląd grubych, pomarańczowych i twardych plam.
Rdza gruszy – zwalczanie
Nie od dziś wiadomo, że lepiej zapobiegać niż leczyć. To stwierdzenie dotyczy również uprawy drzewek owocowych, w tym wypadku gruszy. Pierwszym środkiem zaradczym są wcześniejsze opryski, jeszcze przed wystąpieniem choroby. Oczywiście, gdy ta choroba już wystąpi, opryski dalej trzeba wykonywać, ale nie będą one wtedy już aż tak skuteczne. Sadzenie powinno odbyć się w dalekiej odległości od jałowca: sabińskiego (Juniperus sabina), wirgińskiego (J.virginiana) oraz pośredniego (J.pfizeriana), które uważane są za nosicieli patogenu grzybowego powodującego chorobę. Warto jednak pamiętać, że grzybnie mogą być noszone (za sprawą podmuchów wiatru) na odległość kilkuset metrów, a nawet kilku kilometrów. Stąd jałowce wycina się w miarę możliwości wyłącznie, aby nie powodowały nasilenia tej choroby, gdyż są jej żywicielem. Oczywiście, nie można wyciąć jałowców z całej działki. Nawet w przypadku ogrodów wiejskich, gdzie nikt nie uprawia jałowców, również z sąsiadów, ta choroba występuje dalej. Głównym elementem zapobiegawczym są opryski. Warto wspomnieć o gruszach odpornych na rdzę, w tym większości odmian grusz azjatyckich, np. Chojuro, Shinseiki. Grusze azjatyckie w praktyce rzadko zapadają na rdzę gruszy. Z tradycyjnych odmian o podwyższonej odporności (nieco mniejszej niż azjatyckie), wymienić można Berę Hardy, Lukasówkę i Paryżankę.
Kolejnym działaniem zapobiegawczym jest regularne i dokładne niszczenie porażonych liści oraz innych, dotkniętych chorobą organów. Najlepszym sposobem jest ich palenie.
Ostatnim punktem jest przycinanie. Dotyczy to jednak wszystkich drzew owocowych. Regularne przycinanie pozwala zmniejszyć zagęszczenie, co przykłada się na słabsze namnażanie bakterii chorób grzybowych. Poza tym, ułatwia opryskiwanie, pozwala zachować wygodną wysokość, zwiększa długowieczność drzewa oraz polepsza jakość i smak owoców. Jak wspomnieliśmy wcześniej, głównym elementem są jednak opryski.
Opryski na rdzę gruszy
Przeciw rdzy gruszy stosuje się środki ochrony roślin. W tym celu można używać preparatów stosowanych przeciw parchowi gruszy i jabłoni (Syllit, Topsin) lub stosować ekologiczne gnojówki z:
- czosnku (75g rozdrobnionych ząbków czosnku zalewamy 10 litrami gorącej wody i pozostawiamy pod przykryciem na 30 minut),
- cebuli (75g cebuli lub 500g łusek cebuli wrzucić do 10 litrów wody i gotować przez pół godziny),
- skrzypu polnego (200g suchego ziela skrzypu lub 1 kg świeżego zalewamy 10 litrami wody. Po upływie 24 godzin zagotowujemy i trzymamy na wolnym ogniu przez pół godziny)
- roztworu z sody oczyszczonej (1 łyżeczka na litr wody).
Tego typu środki są nie tylko naturalne, ale również stosunkowo skuteczne. Zwiększają bowiem szansę ochrony grusz przed rdzą, jak również wieloma innymi chorobami wywołanymi przez grzyby, a nawet szkodniki! Aby jednak oprysk na rdzę gruszy przyniósł oczekiwane rezultaty, należy go wykonywać systematycznie i naprzemiennie co 7-14 dni.
Innym sposobem na zwalczanie rdzy gruszy jest stosowanie specjalnie przeznaczonych do tego chemicznych oprysków. W szczególności polecanym, najbardziej skutecznym środkiem przeciw rdzy jest Magnicur Gold 50 WG. Można go stosować również w uprawach amatorskich, przydomowych. Wśród innych środków ochrony gruszy warto wymienić Nordox 75 WG, Cuproxal 345 SC, Syllit/Carpene 65 WP czy Captan 50 WP. Do niedawna dużą popularnością cieszył się również Score 250 EC, jednak jego sporym mankamentem było ograniczenie temperaturowe. Swoją skuteczność osiągał bowiem dopiero wtedy, gdy słupki rtęci pokazywały co najmniej 12°C. Na koniec pozostaje jeszcze jedno pytanie. Kiedy wykonuje się oprysk na rdzę gruszy? Generalnie wtedy, gdy drzewka owocowe wejdą w fazę pękania pąków do zakończenia kwitnienia.