Śliwy dobrze rosną w naszych warunkach klimatycznych. Musimy jedynie spełnić kilka warunków. Załóżmy, że wiesz już jak uprawiać śliwy. Jeżeli nie, to zobacz nasz poprzedni poradnik (link). Poprzedni artykuł nie jest jednak gwarancją udanej uprawy, ponieważ drzewa mogą być atakowane przez choroby i szkodniki.
Termin oprysku śliw
Lepiej jest zapobiegać niż leczyć, dotyczy to również drzew owocowych. Wcześniejsze, profilaktyczne, coroczne opryski będą skuteczniejsze niż późniejsze leczenie, gdy choroba się już wda. Znają i stosują to wszyscy sadownicy. Co nie oznacza, że zainfekowanej rośliny nie można leczyć - nawet trzeba. Opryski przykładowym miedzianem można wykonywać praktycznie przez cały rok. Niektórzy stosują oprysk mocznikiem jesienią, po opadnięciu liści, aby zwalczyć wszystkie patogeny które przezimują na korze. Zamiast tego można również użyć Miedzianu. Amatorzy nie będą w stanie zawsze wykryć choroby wcześniej - nic straconego. W następnym roku starajmy się jednak, aby ta choroba już nie wystąpiła.
Odporność odmiany
Mszyce lub przędziorki mogą atakować każde drzewko owocowe, w szczególności młode sadzonki. Na pozostałe choroby są odmiany odporne bardziej lub mniej.
Jak zwiększyć wytrzymałość drzewa na choroby?
Stanowisko, przycinanie, nasłonecznienie, makro i mikroelementy w glebie, nawodnienie - pielęgnowana roślina jest mniej podatna na choroby.
Czym pryskać śliwy?
Zaleca się profilaktyczne stosować Miedzian 50WP, który jest dopuszczony do upraw ekologicznych. Bazuje głównie na naturalnym składniku miedzi. Jako oprysk można również stosować domowe preparaty, np. wywar z czosnku, cebuli, skrzypu, krwawnika. W profesjonalnych sadach używa się dodatkowo preparatu Syllit, ale na działkach nie jest to aż tak konieczne.
Przy zwalczaniu mszyc czy przędziorków może okazać się potrzebny Mospilan 20SP lub naturalny olej Treol 770 EC, który ma działanie duszące. Na szkodniki wysysające sok roślinny można stosować również domowe, naturalne opryski, np. na bazie czosnku, płynu do mycia naczyń, wody i oleju. Przeciw robaczywieniu owoców polecamy jedynie środek typu Mospilan.
Szarka
To najgroźniejsza choroba śliw, powoduje ją wirus ospowatości (Plum pox virus). Na liściach powstają wtedy żółte plamy, a owoce są nieco zdeformowane. Pod tymi "zdeformowani" miąższ odbarwia się na czerwono. U odmian bardziej odpornych na szarkę porażone będą tylko liście. Istnieją odmiany wysoce odporne na szarkę, u których prawdopodobieństwo wystąpienia choroby jest nikłe, np. [Shiro, R. Ulena, Stanley, Amers, Katinka, Opal, Cacanska Lepotica, Cacanska Rana, President, Diana, Królowa Wiktoria, Jojo, Tophit, Toptaste, Topfive].
Owoce z szarką nie nadają się do spożycia - są niesmaczne. Jeżeli porażone będą tylko liście, czyli u odmian bardziej odpornych, to owoce można dalej spożywać.
Zwalczanie: Szarki nie można wyleczyć. Najskuteczniejszą metodą jest pozycie się drzewa wraz z korzeniami oraz ich spalenie, aby wirus się nie rozprzestrzeniał. Nowa sadzonka najlepiej aby pochodziła z certyfikowanej szkółki, wówczas będzie wolna od szarki. Polecamy drzewka-faworytka.pl. Szarkę mogą wywołać również mszyce i przędziorki - dlatego konieczne jest ich zwalczanie od kwietnia do lipca.
Srebrzystość liści
Choroba kory wywołana grzybem "skórnikiem purpurowym", którego zarodniki wnikają do kory. Najczęściej choroba ta powstaje w skutek niezabezpieczonych ran po cięciu oraz po silnych mrozach. Liście przebarwiają się wtedy na srebrny kolor. Kora z czasem staje się brunatna i zdeformowana, ulega nerkozie i odstaje od pnia. Początkowo zauważymy jedynie słabszą kondycje drzew.
Zwalczanie: Zarodników nie można zniszczyć chemicznymi środkami. Najbardziej skutecznym sposobem w przypadku tej choroby jest wycięcie drzewa i wstawienie nowej sadzonki. Dlaczego? Ta choroba jest trudna to wyleczenia oraz przenosi się szybko na inne drzewa owocowe, podobnie jak szarka. W przypadku sadu owocowego jest to konieczność. Ewentualnie zarażone drzewa można przycinać na końcu wszystkich drzew, aby nie przenosić patogenu na zdrowe drzewa. Drzewo opryskuje się fungicydami o działaniu układowym. Przycinanie powinno być wykonywane delikatnie. Rany po cięciu należy posmarować maścią ogrodniczą.
Uwaga!
Srebrne liście nie zawsze oznaczają początek choroby. Taki kolor liści może pojawić się także po silnych mrozach oraz późnowiosennych przymrozkach, u śliw jest to całkowicie naturalne. Dlatego śliwy na działce trzeba obserwować. Gdy w czasie wegetacji liści zacznie przybywać - wtedy jest to srebrzystość. Drzewo najlepiej jest wtedy wyciąć w całości z korzeniami oraz spalić.
Brunatna zgnilizna drzew pestkowych
Jest to choroba grzybowa. Najczęściej powstaje w mokre i ciepłe lata. Po zainfekowaniu śliwy brunatnieją, a na ich powierzchni pojawia się szaro-biały, grzybowy nalot. Owoce opadają, a część pozostaje na drzewie aż do następnego sezonu. Wczesną wiosną zarażają kwiaty i pędy, a później także nowe owoce. Porażenie nie jest jednak silne, choć mogą być odmiany bardzo podatne na tą chorobę.
Zwalczanie: Tutaj ważna jest przede wszystkim profilaktyka. Jesienią należy usunąć porażone owoce i pędy, a następnie je spalić. Odmiany podatne na tą chorobę nie mogą być sadzone na stanowisku wilgotnym i mało przewiewnym, a drzewo należy przycinać. To powinno wystarczyć. Jeżeli jednak nasilenie drzewa jest silne, wówczas trzeba sięgnąć po preparaty przeciwgrzybowe, np. Score 250 EC lub Miedzian 50 WP.
Dziurkowatość liści drzew pestkowych
Choroba grzybowa, na którą najczęściej zapadają odmiany japońskie oraz typu węgierkowatego. Początkowo na liściach pojawiają się niewielkie, brunatne plamy z czerwonym obramowaniem. Z czasem plamki te zasychają i wykruszają się, a liść ma dużo małych dziurek w zazwyczaj żółte obramowanie. Jest ich tak dużo, że pokrywają niemal połowę liścia. Liście z czasem opadają, a drzewo słabnie.
Zwalczanie: Przeciw dziurkowatości sprawdzają się środki na bazie miedzi, czyli np. Miedzian 50 WP. Aby zapobiec dziurkowatości stosuje się go na początku wegetacji. Porażone drzewa warto opryskać w czasie choroby miedzią, oraz jesienią, po opadnięciu liści. Przy niskim porażeniu powinno wystarczyć jednak wycięcie porażonych pędów.
Torbiel śliw
Choroba grzybowa występująca na owocach typu węgierkowatego. Zarażone owoce wydłużają się, miękną, zniekształcają oraz pokrywają przez biały nalot. Podczas deszczu zarodniki przedostają się do kory drzewa, gdzie zimują.
Zwalczanie: Przy niewielkim porażeniu oraz braku deszczu może wystarczyć zerwanie i spalenie porażonych owoców. Warto jednak zastosować dodatkowo miedzian 50 WP, zarówno w fazie choroby jak i jesienią, po opadnięciu liści, aby zniszczyć patogeny na korze. Następny oprysk poleca się wykonać w fazie nabrzmiewania pąków.
Przejdźmy do szkodników
Owocnica żółtoroga
Owocnica żółtoroga należy do błonkówek z rodziny pilarzowatych. Owady wylatują w kwietniu, jeszcze przed kwitnieniem śliw. Podczas kwitnienia samice nacinają kielich kwiatu oraz wsuwają jaja do środka. Larwy po kilku wylęgają się, po czym wgryzają się w zawiązek. Uszkodzone zawiązki pełne odchodów opadają na ziemię. Może uszkodzić od 10 do 100% plonu.
Zwalczanie: Pod koniec opadania płatków kwiatowych (jest to termin wylągu) stosuje się preparat Mospilan 20SP. Larwy które opadną na ziemie przedostaną się do jej wnętrza, gdzie przezimują i ponownie pojawią się wiosną, nawet przez kolejne 3 lata. Dlatego gdy drzewo jest już zainfekowane warto rozłożyć pod nim specjalne maty, na które będą spadały zainfekowane owoce. Ewentualnie aby ustalić termin oprysku można zastosować także pułapki feromonowe. Obecność 80 owadów na pułapkę do końca kwitnienia oznacza termin oprysku.
Owocówka śliwkóweczka
Jest to motyl, którego wylot następuje pod koniec kwietnia. Samice składają wtedy jaja w zielonych zawiązkach owoców. Gąsienice wgryzają się w nie, tym samym żywią się w środku i zostawiają odchody. Owoc przedwcześnie zaczyna dojrzewać, a następnie opada. Larwa zasiada w glebie, a następnie się przepoczwarza w motyla. W drugiej połowie lipca następuje drugi wylot motyli. Do połowy września składają jaja w owocach, tym razem większą ilość. Gąsienice drugiego pokolenia mogą zimować również w korze drzew zawinięte w kokony.
Zwalczanie: Ich zwalczanie jest dość kłopotliwe ze względu na 2-krotny wylot. Z tego względu trudno jest ustalić odpowiedni termin. Mniej więcej termin oprysku przypada na wykształcone zalążki owoców. Dokładnie można ustalić go za pomocą pułapek feromonowych. Gdy w pułapce znajdzie się ok. 5 motyli, wtedy jest termin stosowania oprysku. Zalecane preparaty przeciw robaczywieniu śliw: Mospilan 20 SP.
Misecznik śliwowy
Jest to owad wylatujący w II połowie maja lub na początku czerwca. Ukrywa się na pędach. Każda samica składa 600-1000 jaj, z których po miesiącu wylęgają się bardzo małe larwy. Przechodzą na liście i podobnie jak przędziorki czy mszyce - żywią się ich sokami, co w konsekwencji prowadzi do osłabienia rośliny. Jesienią przechodzą na pień i gałązki, gdzie zimują. W połowie marca, rzadziej w połowie lutego wychodzą na żerowanie. Drzewo narażone jest na słabszy wzrost lub całkowite zahamowanie, obumieranie drzewa i niższą mrozoodporność.
Zwalczanie: Przed kwitnieniem, między fazą zielonego a białego pąka, stosuje się środki owadobójcze, np. Mospilan 20 SP. Naturalnie żywią się nimi chrząszcze i sikorki.
Pordzewiacz śliwowy
Jest to niewielki owad(0,17mm), praktycznie niezauważalny gołym okiem. Samice zimują w korze, a w kwietniu rozpoczynają żerowanie na młodych liściach i pędach. Składają jaja na liściach i pędach, z których wylęgają się larwy. W ciągu roku może pojawić się do 5 pokoleń. Żywią się sokami roślinnymi, znacznie osłabiając w ten sposób wzrost. Przewodniki nawet całkowicie zamierają. Na porażonych pędach powstają charakterystyczne przebarwienia, które przechodzą w pęknięcia. Na liściach pojawiają się żółte, a następnie rdzawe przebarwienia. Duże natężenie powoduje grubienie liście, a następnie kruszenie blaszek.
Zwalczanie: W fazie zielonego pąka stosuje się oprysk owadobójczy, np. Mospilan 20SP. Oprysk ponownie powtarza się tuż po kwitnieniu. Przy dużym nasileniu 3 oprysk można wykonać po dwóch tygodniach.
Mszyca śliwowo-kocankowa
Właśnie ten rodzaj mszycy przenosi wcześniej wymienioną szarkę. To owad o jasno-zielonej lub różowo-zielonej barwie o długości ok. 2mm, widoczny gołym okiem. Liście pokryte są przez duże kolonie. Zainfekowane liście zwijają się. Głównie żerują na spodzie liści, ale również na pędach i wcześnie rozwijających się pąkach. Jaja zimują na roślinie, a następnie w marcu wylęgają się z nich larwy. Z nich rozwijają się trzy pokolenia. Od połowy maja zaczynają pojawiać się samice z skrzydłami, które przelatują na astry, chryzantemy itp. Na śliwy powracają dopiero we wrześniu, które dają początek pokoleniu. Samice składają po zapłodnieniu jaja, które zimują. Cykl rozwojowy rośliny zostaje zahamowany, ponieważ wysysają z rośliny soki.
Zwalczanie: Gdy zauważymy mszycę śliwowo-kocanową konieczny jest oprysk owadobójczy. Oprysk zaleca się stosować również w czasie migracji owadów. Trzcinę rosnącą w pobliżu warto wykosić.
Mszyca śliwowo-trzcinowa
Jest niewielkim owadem (około 2-3mm długości), należy do mszyc dwudomowych. W odróżnieniu od innych mszyc, zainfekowane liście nie muszą się zwijać. Samice przelatują na trzcinę, gdzie rodzą się kolejne pokolenia. Jesienią uskrzydlone samice powracają jesienią na śliwy, gdzie składają jaja na pędach. Pojawiające się mszyce wysysają z pędów i liści soki.
Zwalczanie: Oprysk owadobójczy w fazie zielonego pąka. Oprysk powtarza się po kwitnieniu. Wskazane jest również wycinanie trzciny w pobliżu.
Pozostałe mszyce
Na świecie żyje ponad 5000 gatunków mszyc. Wymieniliśmy jedynie najgroźniejsze dla śliw. Mszyce mogą być różnego koloru - np. białego, czarnego, zielonego. W walce z mszycami warto oglądać rośliny wczesną wiosną. Jeżeli na liściach zauważymy początkowe osobniki, nawet 1-2 mszyce, to warto wykonać wtedy oprysk. Zapobiegnie to dalszemu namnażaniu. Walka z mszycami jest łatwa, a owady są widoczne gołym okiem.
Przędziorek owocowiec
Przędziorek pod lupą
To mały, czerwony pająk, którego osobniki potomstwa osiągają około 0,25mm długości - są więc niewidoczne. Znosi jaja, które zimują na pędach. Owady stają się widoczne dopiero pod mikroskopem lub specjalnym szkłem powiększającym. Wylęgają się tuż przed kwitnieniem, w fazie nabrzmiewania pąków. Dorosłe osobniki składają na dolnej spodzie liścia jaja letnie, z których wylęga się do 4-5 pokoleń sezonowo. Jaja zimowe składają samice ostatnich dwóch pokoleń. Szkody wyrządzają włącznie dorosłe osobniki. Wysysają soki z liści. Liście brązowieją, pojawiają sie na nich żółtawe plamki i przedwcześnie opadają. Wzrost jest słabszy, a plon mniej obfity.
Zwalczanie: W fazie zielonego i nabrzmiałego, białego pąka wykonuje się oprysk Mospilanem. Można stosować także naturalne opryski. Oprysk powtarza się latem, jeżeli na liściach znajdziemy kilka osobników. Naturalnym wrogiem jest dobroczynek gruszkowy, który pomoże w walce z przędziorkiem.